Artiklar
Frå Kvam til Minnesota i 1867
"Det var som ei ferd lukt inn i tåkeheimen - Ingen hadde ei aning om kva som kunne skje" Slik skildra ein Gudbrandsdøl korleis det var for dei tidlege utvandrarane frå dalen, som reiste med seilskuter til Amerika. Det var ei risikabel reise inn i det ukjende og...
Folk går for meget med blott bryst i Fron
Og får svake føtter av å gå for mye i fjellet RAGNAR ØVRELID: Gudbrandsdølene lever så sunt og så lenge at dei må flytte til ein annan landsdel når dei var trøytte av livet. Skreiv Erik Pontoppidan i Norges naturlige historie fra 1753. Statistikk over sjukdomskriser...
Fela var alltid nystemd
Nokre ord og tonar om og av og med Hjalmar Fjellhammer Det er over ti år sidan spelmannen Hjalmar Fjellhammer gjekk bort. Og det har dukka opp eit radiointervju Rasmus Stauri gjorde med han i 1971, vel verd å høyre. Hjalmar var yngre bror av den meir kjende spelmannen...
Tater-Lars var ei merr i makt
Men i henda hass Amund Liltjem vart han for lett IVAR KLEIVEN: Amund Liltjem frå Kvam var ein overlag godkar, velvaksen, før og hardsett som ikkje gav seg for noko. Det fall ei tingreise på han eingong, så han laut reise til Rolstad på Fron, der tingsete var den tida....
Presten som ville skyte fruktsommelige koner
Ivar Kleiven fortel om gal´npresten i Kviknekyrkja IVAR KLEIVEN: Peder Markvard Otzen, 1813-1815, kom til Fron frå Hallingdal og vart her i bygda kalla for "Galn´presten". Nettopp hugugalin eller nokon galning elles var han nok ikkje, men han var friare i omgangslaget...
For å koma på sjukehuset måtte enden vera nær
Helge Stormorken fortel om oppvekst i Kvam på 1930-talet HELGE STORMORKEN: Det var tæring som herja. Og for tuberkulosen var det enda ikkje råd å få. Det var vanleg å spytte både inne og ute, og verst var klysene frå karar som togg skrå. At det stod Spytt ikkje på...
Toogenhalv mil med hoppski på nakken
En historie fra lenge før foreldre kjørte unger til skirenn JAKOB BRENDEN: Først på 1930-tallet var hovedkretsens konkurranse i langrenn og hopp lagt til området ved Fefor Høyfjellshotell. Lesjingene var best i Gudbrandsdalen, men også Skåbu hadde utøvere som hevdet...
Leve eller dø? Det fik bli Kjærringas sak
Historien om en frekk morder uten anger Eit døme på korleis pressa dekka drapssaker for 127 år sidan. Og at brutalitet ikkje er noko nytt. Lillehammers Tilskuer (Diskusions, Nyheds- og Advertissementsblad for Kristians Amt) var i sin 49 årgang i 1893, vart sett med...
Hvem skjøt på grossererens hytte?
Hvem var de bolde skyttere? Gjorde de nærmere rede for sin tapperhet?
Beret var før og tjukk og god for seg til mangt
Historia om general´n på Frostad og ho Beret Svastugun PER ÅSMUNDSTAD: På Kvamskjørkjegarden skal det finnast eit gravminne med denne innskrifta: Her under hviler Chefen for den Gulbrandsdalske Musqueter Corps VILHELM CHRISTIAN KEILHAU, Ridder af Sværdordenen Fød i...
Kvalt under en snebold
MORGENBLADET 9. april 1901: Fra Hamar telefoneres til ”Morgenbladet”: En 7 aar gammel gut morede sig mandag oppe ved Vinstra med at rulle store klumper kram sne udover en brat bakke. Tilslut sprang gutten nedover og stillede sig under bakken for at tage imod en stor...
Den fyrste som etablerte seg på Lomoen
Men gutungen Erling Rolstad måtte gå på fattigkontoret HANS ODENRUD: Far til Erling Rolstad gjekk konkurs, og for ein familie var ein konkurs den gongen ei langt meir dramatisk hending enn i dag. Famlien var sett heilt på bar bakke. Dei leigde fyrst eit hus i...
De hentet lensmannen og kledte av ham
Krigsminne fra Iver Lo I 2015 samlet avisa VG personlige beretninger fra krigen 1940-1945. Fra familien fikk avisa gardsdagboka til Iver Lo: - Hele året hadde begynt vanskelig. Vinteren var råkald. 23. januar var det fullstendig vannløst på gården. Siden kom og gikk...
– E bæt eit stort stykkju utur kjåkå på o´m
Ola Toppen i kamp med ein slåsskjempe ODD JAN SKRIUBAKKEN: Ola Toppen (1873-1964) var på fest i Svatsum og kom i klammeri med ein slåsskjempe. Dei slost og både datt i golvet. "Da hadde e itte någgå anna å gjere ve me enn at e bæt eit stort stykkju utur kjåkå på o´m...
Løsaktighet og kvinnelig vanære i Kvam
Hvor mye råhet og usedelighet som forenes med armoden! EILERT SUNDT I 1851: Det bor mange ytterst fattige folk i Kvam, men hvor mye råhet og usedelighet som forenes med armoden! Det er ganske forskrekkelige eksempler på løsaktighet og kvinnelig vanære, jeg i dag har...
Brukte Barbro trollkattsmør?
Ei sak frå Kvam 1681 ARILD TEIGEN: I 1681 hadde soldaten Erik Klomstad vore i arbeid hos Hans Vik i Kvam, og her hadde det vorte komsumert ein del drikke. Etter arbeidet skulle Klomstad reise attende til avdelinga si på Lillehammer og vart utstyrt med niste av systera...
Kari kunne svare for seg
Når lensmannen og presten ville ta ho for ulovlegheit og utukt GUNNAR LIEN: Kari Roen (født 1864) budde i eit lite hus på utsida av riksvegen like bortafor landhandleriet på Lillehove. Kari fekk besøk av både lensmannen og presten. Lensmannen var ute etter ho fordi ho...
Jøde, bonde og etterretningsagent
Israel Krupp portrettert i bladet Vi Menn i 1984 TOVE CARLSEN I VI MENN nr 27 1984: Israel Krupps liv er eventyret om den lille jødegutten fra Christiania som ble nybrottsmann og storbonde på Hundorp. Om stigeren og gruveeieren som spilte på det norske...
Har presten råd for desse uksgærne kvigun?
Magnar Sletten fortel litt frå dyrlegepraksisen sin MAGNAR SLETTEN: Eg fekk kjenne kor hard ei kuklauv kan vera, når ein får ho midt i skallen. Eg gjekk rett ned i skantilen og sov godt ei stund, men kom meg opp att og kunne halde fram bortigjennom bygda. Nå vil eg...
Ikkje vore på Pettersens kafé? Borkasta kveld
Historia om Vinstras best besøkte kafé PER OTTESEN: Vi hugsar ungdomstida, da ein kveld uten å ha vore på Pettersens kafé var ein bortkasta kveld. Vi blir minna om kva Pettersen har betydd for oss som brukte svært mange av fristundene våre på etterkrigstidas mest...
Ribbe, pølse, heimelaga øl og riskrem
Eit fredeleg juleønske med minne frå pleieheimen på Lillehove Eit historisk fredeleg juleønske med minne som Eldrid Listad skreiv frå si tid som styrar på Sør-Fron pleiehjem på Lillehove: I god tid før jul skulle det slaktast. To store grisar stod feite i fjoset....
Det er kjærligheten som mangler
Juleglede til Bolla Svensen på kaféen ERLAND VIBGESGAARD I DAGNINGEN 22.12.1980: "Jeg kjenner en dame som kunne trenge en juleglede. Det er Bolla Svendsen, hun som driver Svendsens Kafe på Hundorp. Hun er alltid blid og hyggelig mot sine kunder og har alltid en liten...
Ein gong levde det folk her
Historia om Eldri og Ola, husmenn i Reire ODD JAN SKRIUBAKKEN: Husmannsplassen Reire låg høgt oppe i Lia, ja, fra Ulberg må ein klatre opp eit berg, så det var vel helst grunnen til namnet. Plassen vart rydda ein gong mot slutten av 1700-talet. I folketeljinga frå...
Han sovna med hovudet mot kuvomma
Historia om Hans Sandbakken, ein av dei siste slitarane ANTON LØKKEN: Da eg fekk meg fotoapparat i 1982, vart det mange bilete av ungar, gamle folk, hus og landskap. Ungane er nå vaksne, dei gamle borte og landskapet endra. Å sjå att slike bilde kan vera vemodig. Men...
Han fikk til slakteriet på Otta
Filmen om Iver Lo http://www.youtube.com/watch?v=eSApyxz1tLw Erik H Sønstelie: Dette er en kortfilm min fetter Christian Lo og jeg lagde til vår bestefar Iver Los 90-års dag. Vi ga også ut en biografi om ham til hans store dag med 100 gjester og kalte det samlede...
Ripsen forlot buskene fort
DAGNINGEN 3.9.1973: Søsknene Ane, Anna og Anton Kirkestuen og Petter Pettersen fra Hundorp representerer til sammen hele 338 år, eller en gjennomsnittsalder på vel 84 år. Anna, som her står i forgrunnen, er 89 år, Ane er 81 år, mens Anton (t.v.) er 79 år og Petter,...
– Glad for at eg har opplevd å vere krigsfange
Anfinn Bøe - ein hardhaus utanom det vanlege! Anfinn Bøe (1895-1979) frå Nordgard Bryn i Ruste var ein hardhaus som det framleis går gjetord om. I 1975 laga Oddmar Myrum ein reportasje om han i Gudbrandsdølen. Her kan du lese om utrulege episodar frå arbeidslivet og...
Hele bygda var jo ufotografert
Historia om fotografen H.H. Lie HALLVARD LIE: De fem bokstavene H.H.Lie ser vi ofte på gamle kvalitetsfoto. Det hendte at en og annen kom med sin gamle, utslitte øyk for å få den foreviget med seg før den endelige adskillelse. Det var noe rørende, nesten patetisk ved...
Den flygende urmakeren
Arne Berge, modellflyguttas store forbilde KHL I UKJENT AVIS 12.3.1960: For unggutter som nytter sin fritid til å drive med modellfly, er urmaker Arne Berge det store forbildet. Det er ikke mange her i dalen som kan så mye om modellfly som den netthendte urmakeren....
Sulengshaugen – dekormaler av format
På 1860-tallet utførte han store dekorarbeid i hjembygda si JON BRÆNNE: Even Knudsen Sulengshaugen (1822-1898) var en av Norges dyktigste dekorasjonsmalere. Han behersket alle malerteknikker og kunne også kombinere ulike teknikker for å skape helhetlige...
Bakte om natta, slaktet om dagen
Møt gammelbaker´n Johan Svendsen (1896-1980) TOBBEN I GUDBRANDSDØLEN 29. 5.1976: Han rister på hodet i undring, Johan Svendsen, når han tenker tilbake på den utvikling han har vært med på i bakeriet gjennom årene. Fra den tiden alt ble gjort med hendene, og til i...
