Artiklar
Ei glede å lese
Mukampen spel- og dansarlag med ei praktbok om Torger Iverstugun "Torger Iverstugun i Skåbu er ein mann med rike givnader i musikk. Han er småbrukar i Skåbu-bakli´n, har vore i Amerika, har skrive ein god del og vore med i bygdepolitikken ikkje so reint lite", skreiv...
Kom til Borg bygdemuseum i Kvikne!
Historielaget inviterer til forteljarkveld på Borg bygdemuseum torsdag 11. juni kl. 19.00. Magnar Wistad fortel om historia til Borg, mens Marit Håkenstad tek for seg stortingsmannen og bonden Ole Paulssøn Haagenstad. Han kom eigentleg frå Nigard Harildstad. Du får óg...
Stal Johannes pengane på nikkelverket i Espedalen?
IVER FORSETH: Midt i oktober 1849 var det fest på nikkelverket i Espedalen, og det kom mye folk for å slå seg laus på den nye dansesalen. Det ser ikkje ut til at leiinga ved verket har hatt noko med denne festen å gjera. Styraren, David Forbes, var ikkje der. Ved...
Da Iver Lo vart arg
ANNE MARIE LO: Iver Lo tok over garden i 1934. Det var harde tider her som mange andre stader. I ein periode var det så gale fatt på Lo at Iver ikkje visste korleis det hadde gått, om han ikkje hadde fått låne pengar av ein sambygding. For landbruket var...
To dølastudenter i Oslo under krigen
HELGE STORMORKEN OG HANS GOTFRED SANDBU: Vi skal mimre litt om livet fra høsten 1942 på veterinærhøgskolen i Oslo. Tor Jonsson beskrev bygdedyret. Vi opplevde at det også var et bydyr. Det var et annet, men ikke mer godartet. Byfolk hadde ikke stor sans for oss fra...
Gammel espedøl funnet død i fjellet
En gammel mann fra Espedalen, føderådsmann Iver Karlsrud, tok 6. desember 1918 over fjellet til Fron, der han hadde et ærende å utrette. Forutsetningen var at han skulle være hjemme igjen i neste uke. Men da han ble borte lenger enn forutsatt, ble der telefonert til...
Gåvmild veteran
Fredag 8. mai, ved 70 års-markeringa for frigjeringsdagen i Kvam, skal ordføraren dele ut regjeringas krigsminnemedalje til Tor Sæthersmoen som takk for innsatsen han gjorde under krigen. Historielaget har nå lagt ut seks utdrag om krigstida frå biografien om Tor...
Vis-Knut og maleren Chr. Skredsvig
CHR: SKREDSVIG: Sommeren 1874 besøkte jeg Vis-Knut i hans hjem i Gausdal. "Hvor er du fra?" sa han heftig og reiste sig fra en slagbenk. Han gjorde et enestående og veldig inntrykk på mig. Hans hode var stort og kraftig med langt, vakkert sølvgråt hår som nåde ham ned...
Det går mot fred!
OLE CHR. RISDAL: Man skjønte nå at krigen gikk mot slutten, og den allierte overkommandoen begynte for alvor å planlegge en eventuell invasjon av Norge. Tor Sæthersmoen ble derfor uttatt til et kommandokurs i Skottland. Der skulle det bli noen ekstremt harde, men...
Soga om Vis-Knut
OLE. M. STUBBERUD: Vis-Knut, eller Knut Rasmusson Nordgaren voks opp i små kår mellom 9 sysken. Ingen som kjende han frå bånsbein av, kunne tru han skulle verta den merkelege og namngjetne mannen han vart. Han var nemleg fælt vindøygd, og frå han var eit halvt år fekk...
Endelig England
OLE CHR. RISDAL: Etter mye om og men, kom Tor Sæthersmoen seg endelig over til England i 1944. Det var et norsk Dakota-fly som skulle sørge for overfarten. Nå skulle den store drømmen om å komme til England endelig bli til virkelighet. Det skulle vise seg å bli litt...
På flukt
OLE CHR. RISDAL: Som følge av disse opprullingene visste Tor Sæthersmoen og gjengen at de var i faresona og helst burde rømt til Sverige. Usikkerheta med å rømme østover var såpass stor at de ønska å utsette dette, til det forhåpentligvis roet seg noe. De var svært...
Første oppdrag
OLE CHR. RISDAL: En vårdag i 1942 ble det litt av en oppstandelse på Stange stasjon. Dit kom det jernbanevogner med russiske krigsfanger. De klarte det utrulige å bryte seg ut, og mange av dem lyktes med å rømme til skogs. Det tok naturligvis ikke lang til før...
Diktarane på folkehøgskulen
RASMUS STAURI: Der folk møtest, blir det også historier. Folkehøgskulen på Kvam og på Hundorp var i drift i åra 1902-1987. Frå starten i Kvam i 1902 fram til 1970-talet var brevet den vanlege kommunikasjonsforma mellom styrarfolka og verda utanom. Her er nu influensa...
Landet skal bli fritt igjen!
OLE CHR. RISDAL: Da tyskerne invaderte Norge den 9. april 1940, bestemte Tor Sæthersmoen seg for at han på en eller annen måte ville bidra til at landet skulle bli fritt igjen. Han ergra seg stort over at landet var så dårlig forberedt, og den handlingslammelsen som...
Fire sør-frøninger henrettet
OLA MORKEN: Fire personer født i Sør Fron ble henrettet av tyskerne den 21. april 1940, fordi de ikke ville forlate gården sin, Smestad i Ringsaker. Kampene ved Lundehøgda i Ringsaker rett nord for Moelv varte i 48 timer den 20. og 21. april 1940. Da kampene var over,...
Minnesmerke i Fron: Egil Hernæs
RASMUS STAURI OG ARVID ØDEGAARD: Da ordførar Egil Hernæs døydde i april 1961, tok Bjarne Skurdal, Erling Rolstad og Ragnvald Krogenæs initiativ til ei byste av denne markante politikaren i Sør-Fron. Alle gav kvar tusen kroner som startkapital. Seinare gjekk Kåre...
Tømmerhytte vart bil
Godt sal av vaskemaskinar i Heidal. Mykje molte ein stad mellom her og Røros. Ein tømmerhytte på Braskereidfoss før krigen vart til ein bil etter. Kystartilleristen som venta på Hitlers invasjon i England i 1940. I går kveld fekk 92 år gamle Thor Sæthersmoen årsmøtet...
Otrevnad dersom ikkje kjerringa breidde trevnad
IVAR KLEIVEN: Ei kjerring og husmor på ein medels gard hadde nok å gjere til alle tider og var gjerne den fyrste som var oppe om morgonen og den siste som roa seg om kvelden. Og kravdest det omtanke av mannen på ein gard, så kravdest det kanskje enda meir av ei...
Spelmannen Arne Risdal til minne
ROGER SLÅSTUEN OG RASMUS STAURI: Arne Risdal døydde på Sundheim 31. mars, vel 92 år gamal. Han var spelmannsnestoren i Midt-Gudbrandsdalen, og folkemusikkmiljøet i Gudbrandsdalen har med Arne Risdals bortgang mista ein sentral person. Han var aktiv på så mange område...
Ei nifs oppleving vinteren 1937
KNUT FOSSEHAGEN: Når vintervegen var kjørt over vatnet, vart han rekna som sikker. Men heilt trygg kunne ein ikkje vere. Det hende nemleg at at det kom vassåre i botnen av ei tjørn, og var vegen påkjørt rett over ei slik åre, kunne vatnet gå rundt og svekkje isen,...
Den blinde hestgjelkaren
IVAR KLEIVEN: Det er ennå att minne om ein sjølvlært dyrlækjar på Fron med eit godt namn, Ole Ånnehaugen. Han var ein dugeleg hestgjelkar og dreiv mykje med det, både i Fron og Ringebu. Langt attende var hestgjelkinga eit "uærleg" arbeid, og det var langfantane...
Sanninga om skottetoget
RAGNAR ØVRELID: Som rimelig er, har det utvikla seg ei rad med meir eller mindre pålitande segner omkring skottetoget i 1612. Sinclair har av ein eller annan grunn blitt gjort til sjef for skottane, truleg fordi han vart skoten. Historiene om tømmervelta ved Kringen...
Skiftertavle som kladdebok
JENS THULSTRUP INTERVJUAR PETTER SVELLE: I 1920 begynte eg på Liene skule. På skulen hadde vi ikkje kladdebøker, så vi brukte skiftertavler til å skrive på. Mellom det eg hugsar, er ein lei gutunge som slo bror min i hugu med ei veaskie. Dette fekk læraren...
Minne om ein stor trekkspelar
OLE CHR. RISDAL: I romjula 2014 gjekk det bort ein markant skikkelse innan gammaldansmiljøet i Gudbrandsdalen. Ivar Nermoen var ein fantastisk trekkspelar som var med i fleire grupper. Dei fleste hugsar han kanskje best frå Karlsrud og Nermoens Gåmmaldansorkester, som...
Minnesmerke i Fron: Per og Bøygen
RASMUS STAURI OG ARVID ØDEGAARD: Steinen eller kanskje steinane, vart reist ved Buvika ved Atnasjøen 10. august 1936, montert av treskjærar Per Haugen og avduka av turistvert Paul Stakston. Haugen hogg inn orda Her trefte Per Gynt Bøigen. Steinen vart seinare fløtt...
Minnesmerke i Fron: Hiorthøy-støtta
RASMUS STAURI OG ARVID ØDEGAARD: Relieff utført av Olav Hanslien i bronse, plassert på stein som står på vangen framfor Sødorp kapell. Reist av Fron historielag og Gudbrandsdal historielag. Avduka av Bernhard Hovstad den 23. august 1970. Steinen vart framfunne av...
Vaffelrøre til grevlingungane
MARGIT LYKKJOM OG ANTON LØKKEN: Sjølv om det som regel var rolege og fredelege dagar på seter´n, var det eitt og anna som hende innimellom. Eg hugsar godt ei natt eg vakna av eit lurveleven med mjølkespann og bytto utafor selet. I berre nattkjolen sprang eg ut for å...
Kvardagen etter kampane
RAGNAR ØVRELID: Det var vonde tider i Fron i slutten av april og utover i mai 1940. Tyske soldatar slo seg ned på gardar og opne stader med alt utstyret sitt og fyrte og kokte så uforsiktig på feltkjøkkena sine nær husvegger at folk vart livredde. Over heile Fron var...
Kampane i Kvam dramatisert
Autentiske filmklipp og dramatiserte sekvensar frå kampane i Kvam i april 1940 i 2. del av serien "Alliert og alene" på NRK. Du kan sjå serien på nettet fram til 15. april.
Minnesmerke i Fron: Sinklar-støtta
RASMUS STAURI OG ARVID ØDEGAARD: Etter slaget i Kringom i 1612 vart oberst Georg Sinclair drepen i striden. Han vart ført til Kvam og gravlagd ved kyrkja, som den gong stod lenger sør enn i dag, ved Vik gard. Det har vore sagt at grava vart lagd utanfor kyrkjegarden,...
