Artiklar
Skåbygging som vart gullgravar og pelsjeger i Alaska
Ole Chr. Risdal: I samband med migrasjonsåret 2025 vil eg dele ein artikkel som Torger T. Risdal skreiv i boka si Ymse gamalt frå og omkring Skåbu i 1980. Iver T. Risdal (nørdre) 1870-1949 forlot fjellbygda i 1889 og slo seg ned i Alaska. Der levde han eit hardt og...
Dyrlegehistorie frå Fron
Dei fleste middelaldrande og den eldre garde i Fron, hugsar heilt sikkert dyrlege Loe. Det var fleire kommunar i landet, i tillegg til Fronskommunane, som fekk glede av å ha denne dyktige veterinæren hos seg. Mange erindrar sikkert at sonen hans, Bjørn, var med faren...
Fiskebilen til John Lereggen
Fiskebilen til John Lereggen var eit kjært innslag for både is-svoltne ungar og husmødre som lurte på kva dei skulle laga til middag. Ein humoristisk og slagferdig kar som spreidde mykje trivsel i grenda. John Lereggen (1907–1972) var frå kystkommunen Roan i Sør...
Dresinen oppe i Skar
Historia om korleis Kristian fekk namnet "Bikken" Dette var noko for Kristian! Foto: Thomas Markovic Kristian (født 1900) var son av Erland Amundsen og Mathea Olsdatter i Nedre Skar. Kristian var så uheldig at han fekk ein hjerneskade ved fødselen og kom aldri lenger...
Vis-Knut høyrde kva som stod i breva
ALBERT FOSSE: På dei mange reisor far gjorde i Gudbrandsdal og andre stader i landet har han fått tak i mykje om Vis-Knut, som elles sikkert ville bli gløymt. Han var sterkt interessert i å finna ut alt han kunde om dei løynde evner i menneska. Og det var for å...
Ugift mor sendt til tukthus
Marit (f. 1814) var "uegnet" da ho stod til konfirmasjon Artiklane til Odd Jan Skriubakken i Fronsbygdin sidan 2013 er særs gode grunnar til å sikre seg alle årgangane. Han har grove djupt og godt og skriv om husmannsplassane på vestsida i Sør-Fron. Artiklane er rike...
Huff, det var kaldt der!
Daude myser og lite vatn på pionerskulen i Sør-Fron KÅRE SVEINHAUG: Alt i 1959 tok Sør-Fron ungdomsskule til. Ikkje berre var det den første ungdomsskulen i Gudbrandsdalen, men ein av pionerskulane av dette slaget i landet. Eg vart svært glad og opplevde det som...
Lærer, klokker, jeger og Vehl-Per
Paal Kleiven intervjuet på 70-årsdagen Paal Kleiven GUDBRANDSDØLEN, 30. MARS 1973: - I min stilling som klokker gjennom mange år lærte jeg å kjenne folk både i sorg og glede, og dette har vært verdifullt for meg, sier skolestyrer Paal Kleiven på Vinstra som fyller 70...
Jul med krigsfanger
Hardt skadde russiske offiserer kom til Harpefoss i 1917 Russiske krigsfanger på Grytting 1917. De to kvinnene er sykesøster Gjertrud Sørensen og Anna I. Grytting. EIRIK BRAZIER: På Grytting ble julen 1917 spesiell, da norsk og russisk juletradisjon møtte hverandre....
Eldste syklubben på langan lei
Starta tidleg på 1950-talet i Kvam Frå venstre: Agnes Stormorken, Helga Stormorken, Eva Beitrusten (mor mi), Oddrun Rudland og (med kaffikjelen) Gunvor Kjos. Litt seinare vart også Solveig Rødningen og Helen Østli (kanskje fleire?) innlemma som fullverdige medlemmer i...
Annie Balchen – ei fjelldronning
CARL HENRIK GRØNDAHL: Vinternatt utpå nyåret 1980. To unggutar står ute på Prestegardstunet. Da ser dei det. Sterkt, flakkande lysskjær over Tofte. Brann, tenkjer dei vel og kjem seg opp Nordre Lia. Det er Hyggen som brenn, det vesle huset til Annie Balchen. Ho blir...
Kom mykje godt frå Brit og Jon i Lia
Og Brit fekk bort rusk i auga med blyantstreker ODD JAN SKRIUBAKKEN: I 1902 kjøpte Jon Hansen Almehagen husmannsbruket Lia for 3000 kroner. Som fleire andre hadde han vore ein tur i Amerika, men kome attende. Lia har i nyare tid gjerne vore kalla Midtlia. I...
Tung bør, ras og krig
Maria og Petter budde og sleit 47 år i Søre Skar Maria og Petter Skar i Søre Skar "Komfyren bar eg på ryggen, riktignok utan ringar og skuffer, men likevel vart det eit løft på vel 100 kilo. Komfyr måtte vi jo ha, og da var det ingen annan utveg enn å bera han. Eg var...
Toneskatt frå ein ordhittaug kar
Roger Slåstuen fortel om spelmannen Torger Iverstugun https://youtu.be/_usnFHWfvCc På lanseringa av Fronsbygdin 2020 spelte og fortalde Roger Slåstuen om ein kunstnar som var forut for si tid. Vil du sjå og lese meir om Torgeir Iverstugun? Her er eit godt program TV...
Det blenkte til i augo
Når utvandra frøningar lengta heim Kanskje var det slik ho såg ut, Fron kyrkje i Nord-Dakota. Før ho var nedlagd. Dette er Norway Lutheran Church i McHenry County i Nord-Dakota. Foto: Ghosts of North-Dakota ODDMAR MYRUM I BYGDEBLADET FRONSBYGDIN 3/1972: Helsing frå...
Litt av ein kar!
Torstein Rudihagen fortel om bessfar Sveinsson Han budde einsam i over 30 år i ei lita bakhonkledd hytte på ei slette øvst i Nordre Lia. Her var ikkje straum eller innlagt vatn. Maten laga han på ein vedafyrt svartomn, og veden var kvist han drog i hop fra hogstfelta...
Skapande evner i skileiken
Trond Halle fortel om den gongen ungane ordna opp sjølv Trond Halle ein gong rundt 1960 "På 1950-talet var det guteklubbar i nesten kvar ein liten repp på Harpefoss. Desse arrangerte skirenn. I reppen der eg voks opp ved Harpefoss skule, var det også mykje skileik da...
Der står tida stille sjølv om åra går
Litt om Berget og Rolf Ingemann Krogh Rolf Ingemann Krogh i 2006. Foto: Paul Henrik Hage PAUL HENRIK HAGE: Berget i Breinnom, Sødorp. Eg tok meg ein tur oppi Berget att her om dagen. Der står tida stille sjølv om åra går, og nå er det ni år sidan Rolf Ingemann Krogh...
Her er det stoff til tv-seriar!
Mange lagnadar og mykje løynt liv hos Odd Jan Skriubakken CARL HENRIK GRØNDAHL: Odd Jan Skriubakken skriv skisser til gode tv-seriare i Fronsbygdin. Sidan 2013 har han tatt føre seg husmannsplassane på vestsida i Sør-Fron. Artiklane er rike på fakta - namn og årstal,...
Både hogger og hest
Ole P. Brenden i blinkskudd fra Tobben UKJENT AVIS 6.2.1985: Ole P. Brenden er både tømmerhogger og hest i en og samme person. Flere ganger i løpet av vinteren har vi sett ham trekke med sin lille slede med skjeker og tau, omtrent som en sterk fjording i arbeid. Ole...
Ransforsøk i Nedregate!
Skinnlua reddet livet til kinobilletøren GUDBRANDSDØLEN LAAGEN 17.2.1974: - Det var lua som reddet meg, slår billettøren ved Vinstra Kino, Olav Skåden fast, etter at han søndagskvelden ble angrepet på vei hjem med pengeskrinet fra kinoen og slått i hodet med en tung...
En høvding på Gålå
Mye har hendt med Wadahl høgfjellshotell siden høvdingens dager 3. 12 2019 meldte GD at Wadahl høgfjellshotell var truet av tvangssalg. Ti måneder senere, i GD 9.9. 2020, sier Trygve Grov at han har solgt hotellet. Han var direktør på Wadahl fra 2004 og hovedeier fra...
Ho gjekk for å vera “tullåt”, men…
Janna Lien hadde mykje fornuftig i seg RASMUS STAURI: Janna Lien gjekk bort i 1978 etter ein tragisk brann. Godt vaksne frøningar hugsar den gode og treffande replikken ho kunne koma med, og sjølv i dag så mange år i ettertid blir ho hermt og fortalt om. Dette fotoet...
Trond Halle og draumen
GD 8.10.2020 Omtale i Dølen Trond Halle, (1952 - 2020) kongen av dølarock, døydde 7. oktober, 68 år gamal. I Fronsbygdin fortalde han historia om Baksia: Draumen om eit band som skulle rocke på kav døl.
I over tjugu år foruta skilt og sertifikat
Et møte med byggmester Gunnar Johansen, Harpefoss KARI BAY HAUGEN: I telefonkatalogen står det: Gunnar Johansen, byggmester, Harpefoss. -Har De det travelt? -Gud bevare de gut... men e ha da stunne te å slå tå en prat. Reis over brua ved Fossa, ta nordover te ru kjem...
De innfødte reagerer ikke
Litt om gjestgivargardar i Fron Ein engelskmann som likte seg i Fron RAGNAR ØVRELID: Folket i Fron har alltid merka at hovudvegen frå Oslo til Trondheim gikk gjennom dalen. Dette førte mellom anna til skyssplikt for bøndene, og at gjestgiveria kom. I 1640-åra, da...
Mari måtte i gapestokken
Ho gjekk frå tenesta på ein gard i Kvam Skjemt ut for livet i bygda. Bilde frå Alkunne.no RAGNAR ØVRELID: I det gamle samfunnet var det vanleg at barn og ungdom måtte ut å tene. Storparten av tenarane var rekrutterte frå husmansstanden. Husmennene hadde ikkje råd til...
Få ti øre så skal eg syngje ein sang for deg!
Fridtjof var ein original som kom godt ut av det med bygdefolket ODDMAR MYRUM: “I natt drøymde eg at eg fekk ei stor kake av deg!” “Da må eg hjelpe deg til å bli sanndrøymd”, sa bakaren og gav han ei stor kake. Kva for ein luring var nå dette? Fridtjof Sørensen var...
Eg høyrer hå som står i breva
Vis-Knut trong ikkje lesa dei ANDREAS AUSTLID: I midten av 70 åra tala eg ved Vis-Knut. Han låg på senga og røykte og fortalde meg at han fekk brev like frå Kalifornia. Dei vilde vita kvar dei skulde grava etter gull. Knut: Døm kan gråva hår døm vil for meg. Det er...
Denna halin som ho daske og slæ mé
Redvald Fjellhammer var storspelemann og fekk besøk tå hulder RASMUS STAURI: "E ha besøk tå hulder`n alt i eitt. Det e é pen jente. Ho kom åt mé i natt au, é sat på sengjekanta – ho va sint da! Du kain kåmå i haug kå ru låvå mé, du, sa ho. Sjå på finger`n din, du, sa...
Historia om Pettersens kafé
Om sjokolade frå USA, knipsespel og jukeboks PER OTTESEN: Hausten 2012 vart legendariske Pettersens Kafé på Vinstra omdøypt til Salong Miocat, og ein velkjend aktør i Vinstra sentrum vart borte for godt. Riktignok har kaféen vore stengd ei god stund, men fasaden og...
