Artiklar
Originalar i Fron
Korleis blir det når du ber KI skrive ein artikkel? Ein av dei:Pål Nilsheimen. Bilde frå Anna Smikop. CARL HENRIK GRØNDAHL: Godt nytt år! Her på heimesida til historielaget kan vel det nye året høveleg nok markerast med eit møte mellom det nye og det gamle? Eg bad...
Denna halin som ho daske og slæ mé
Redvald Fjellhammer var storspelemann og fekk besøk tå hulder RASMUS STAURI: "E ha besøk tå hulder`n alt i eitt. Det e é pen jente. Ho kom åt mé i natt au, é sat på sengjekanta – ho va sint da! Du kain kåmå i haug kå ru låvå mé, du, sa ho. Sjå på finger`n din, du, sa...
Historia om Pettersens kafé
Om sjokolade frå USA, knipsespel og jukeboks PER OTTESEN: Hausten 2012 vart legendariske Pettersens Kafé på Vinstra omdøypt til Salong Miocat, og ein velkjend aktør i Vinstra sentrum vart borte for godt. Riktignok har kaféen vore stengd ei god stund, men fasaden og...
Fron historielag slo bergensarane
I 1994 fekk NRK Radio i stand ei kunnskapstevling for mimreglade, der historielag og andre samanslutningar av landsmenn med meiningar om kva som hende i tida 1900-1990 kunne delta. Fron historielag kasta seg på med slik lagoppstilling: Ellen Larsen, Ola O. Røssum og...
Hans Svinslån, ein nautsterk bjønn
Grunneigaren likte ikkje nyryddinga hans IVAR KLEIVEN: I Kvam var det nokre som ikkje var gode å skreka eller leggje på flate fjøla, slike som Hans Svinslån. Sterkare kar har det kanskje ikkje trått på jorda i Kvam, og bror hans, Tor Morken, skulle være mest likeså...
Lukta av blod og rått kjøt
Gudbrandsdøler på kvalfangst HILDEGUNN BJØRGEN har laga video om faren, som var på kvalfangst i Sørishavet på slutten av 1950-talet. Her kan du lese det Per Ottesen fortel om frøningar på kvalfangst.
Får Snøfrid lov?
"Å vera dotter til presten" mest lest i juli "Å vera dotter til presten kunne vera litt spesielt. Når det var snakk om å få lov til noko, var det ikkje reint sjeldan at venninnene mine fekk spørsmålet: Får Snøfrid lov? Dersom svaret var ja, så fekk dei også lov. Det...
Valseter ferdigrestaurert om et år?
Mange kommer innom for å følge med på prosjektet GD 2.8. 2020: Restaureringen startet for to år siden. Fasaden står ferdig. Her mangler det bare å finne fram til den riktige fargen. Eksperthjelp er i ferd med å se på de gamle fargene og lete fram til de riktige...
På Harley Davidson til Prinsehytta
Ei lita forteljing om dei kongelege i Sikkilsdalen https://youtu.be/k9eNduEhtRc KRISTIAN HOSAR: I 1924 vart kronprins Olav myndig, og han fekk hytta i Sikkilsdalen i gåve av dei svenske prinsane. "En stor overraskelse for meg. Jeg ble virkelig svært glad," sa han....
-Nord-Europas flottest beliggende butikk
Ei historie om Gålå Handel https://youtu.be/ijoSUn5TZ9A AVISINTERVU 1976: -Jo, her er fint, kan en fornøyd Asbjørn Wadahl på Golå Handel fortelle, slik helt på tampen av sommer- og høstsesongen. -Skal en først slite med butikk, er dette et velsignet sted å gjøre det....
Å vera dotter til presten
Liv Snøfrid Skaare tok vare på prestegarden på Vinstra Liv Snøfrid Skaare, født 26. 9. 1939 døde 18. juli 2020. På minnesida ligg det ho fortalde om å vekse opp på ein prestegard: SNØFRID SKAARE: Som prestedotter har eg budd på to prestegardar, og det noko spesielt...
Gateuret tikker litt grovere enn de andre
Berge Ur og Optikk på Vinstra skal kanskje stenge EINAR ODDEN I GD, 1999: Ny kunde på gang, en av stasjonsbyens fruer. -Her er klokka, sier Odmund. -Det var batteriet, ja? - Ja, da. Partene blir enige om pris, og Odmund slår 65 kroner inn på kassaapparatet fra 1953....
Viktig for ei kvinne å gifte seg
Men skilsmål er det sjeldan vi finn i Fron før på 1900-talet RAGNAR ØVRELID: I tiåret 1816-26 var kvinnene i Fron gjennomsnittleg 26-28 år når dei gifta seg. Dei dårlegast stilte var eldre. Dei frå gode gardar var yngre. Dei heilt unge brudene finn vi som regel berre...
Nakne om natta for å spare klærne
Iver I. Syverstuen fortel om 40 m², eitt rom med bord og taburettar På 1950-talet samla Norsk folkemuseum informasjon om korleis det var å vekse opp på ein husmannsplass. Sambygdingar intervjua husmenn og husmannsborn. 29. juni publiserte vi intervjuet med Johan...
Dei fleste ville bli kjent i Ruste
Mest lest i juni I juni var flest lesarar opptekne av å bli kjent i Ruste. 517 klikka seg inn på invitasjonen, bortimot 40 møtte fram, og referatet fra turen kan du lese her. Fire artiklar fekk fleire enn 400 lesarar. Ei lita historie om Kvam nådde 445, medan ho...
Interessant markvandring i Ruste
Ole Chr. Risdal: Det blei ei triveleg og interessant vandring i Ruste førre torsdag. Bortimot 40 personar møtte opp i finvéret da Lodver Bryhn og Anders Haugen nok ein gong arrangerte Bli kjent i Ruste. Denne gongen tok dei for seg Skinne, Skinnehaugen, Tarud, Flata,...
Det lå ofte tre i hver seng
Olav Rognli intervjuar Johan Smikop om oppveksten på eit husmannsbruk På 1950-talet samla Norsk folkemuseum informasjon om korleis det var å vekse opp på ein husmannsplass. Sambygdingar intervjua husmenn og husmannsborn. Her intervjuar Olav Rognli frå Kvikne, fødd...
Han sette plastbøtta bortpå omn
Rærin - ein ekte bygdeoriginal OLE CHRISTIAN RISDAL: Presten Kyrre Bremer var flink til å vitje Anton. Ein gong han var innom, fekk han sjå at det hang bilete av nokre nakne damer over senga hans Anton. - Du har så fine damer over senga di, kommenterte presten. – Ja,...
Tyskerne valgte Else som modell
11-årige Else Stebergløkken brukt i tysk propaganda
Visst var det rutebåt på Olstappen!
Det var så godt som veglaust i Espedalen PER OTTESEN: Mot slutten av 1800-talet kom mange turistar opp Gausdal og skulle gjerne ha skyss vidare, og da det var så godt som veglaust i Espedalen, vart motorbåt eit godt alternativ heilt frå Vassenden sør i Espedalsvatnet...
Bli kjent i Ruste!
Torsdag 25. juni kl. 18.00 er det endeleg klart for årets fyrste Bli kjent i Ruste. Tema: Skinne med utskilde bruk, Skinnehaugen, Flata og Båtberget. Vi tek med Tarud og Piparstugu med det same. Oppmøte ved Haugamo. Frå der går vi ned gamle kyrkjevegen og over til...
Vinstra Ballklubb kretsmeister i 1932
Men idrettshistoria til Ragnar Øvrelid har mange feil PAUL HENRIK HAGE: I band 1 av Historia om Fron av Ragnar Øvrelid, som vart utgjeve av Fron Historielag i 1987, står det ei halv side om starten på organisert idrett på Vinstra. Det er sjølvsagt fint at det er med...
-Dette merkelige mennesket på Hundorp
Israel Krupp fikk eget kapittel i bok om de hemmelige tjenester -Hundorp-bonden Israel Krupp var en av den hemmelige hærens viktigste støttespillere i mer enn førti år. Det hevder Ronald Bye og Finn Sjue i boka Norges hemmelige hær. Historien om Stay Behind., som kom...
Ei lita historie om Kvam
RAGNAR ØVRELID: Kvam utvikla seg til eit lite sentrum på 1800-talet. På Vik var det skysstasjon frå 1600-talet og til 1800-åra. Her låg kyrkja til 1775. På grannegarden Sigstad budde futen frå 1809 til 1909. På Vik kom første landhandelen i bygda, den vart driven frå...
Vindfrans og mageproblem
Om matkultur i Fron TORI VIRIK NØVIK: Det er jordbruksprodukt frå eigen gard frøningane er fostra opp på, med mjølk, korn (bygg) og poteter (poteten etter tidleg på 1800-talet) som særleg betydningsfulle matvarer. Det var og naudsynt å ha råvarer som kunne lagrast...
Folk på Vinstra hadde farang kvar vår
Til uti 1950-åra tømte folk framleis avfallet sitt som det høvdeRAGNAR ØVRELID: Frå 1917 hadde alle på Vinstra straum, men vatn var det verre med. Somme hadde eigne brunnar, men i 1945 vaska mange vinstrakvinner framleis klede i kjeler som dei hadde ståande nede ved...
Da bjørnen slo kyr i Børkdalen
Han hørte selv jammeren fra kuer bamsen slo ned PEDER NILSEN fortel om si tid som gjetar kring 1820. : I skogene i Børkdalen var det på de tider meget rovdyr, særlig bjørn. Hvor mange ganger hørte jeg ikke min troende mor be Gud bevare hennes kreaturer. Og hennes...
De vanartede piker fikk flest besøk
Under krigen gjorde nazistane folkehøgskulen på Hundorp til ein anstalt for "uskikkelige og usedelige» jenter. Rasmus Stauri har dykka i den historia, og i mai var det 743 som las om dei ulykkelege. Petter Borolien i Flåtå-grenda i Nordre Lia hadde tre kuer på båsen,...
Ho Petra stunda heim til Sødorp
Ei rørande forteljing om eit møte i Minnesota PAUL HENRIK HAGE: Kvar vår når heggen blømer i Sødorp, tenkjer eg på Petra Sandbakken. Ho var født i 1880 på Nedre Sandbakken og døydde i Dawson, Minnesota i 1959. Ho var yngst av 10 sysken. To døydde tidleg, seks reiste...
Kva slag liv dei hadde på slike plassar?
Møt brørne Teodor og Hans Støslien frå berga ovanfor Vinstra PAUL HENRIK HAGE: Støslia og Arneklemma ligg avsides til i berga ovanfor Vinstra. Båe heimane er fråflytte for lenge sidan. Ein kjem i tankar om kva slag liv dei hadde på slike plassar som "ingen kunne tru...
Togfløyta skremte hestene, ferja veltet
Historia om sundinga ved Hundorp NILS CHR. STEIG: Johan Hovemoen skulle over elva ved Hundorp en dag med to hester. I det de er utpå, kommer toget, og som vanlig drar lokføreren i fløyta når toget nærmer seg Hundorp stasjon. Dette skremmer hestene såpass at ferja...
