Artiklar
Krigshelt frå Skåbu
Halvor Iverstuen frå Skåbu var med på å senke Blücher i 1940. Bilde utlånt av Bjørn Rolf Iverstuen. Ole Chr. Risdal: I desse dagar går storfilmen «Blücher» på norske kinoar. Den byggjer på operasjonen som hindra at Noreg vart «teke på senga» den 9. april 1940....
Men mjølka ble helt ut
Litt om Augusta og Laurits på Listadvollen EGIL STAKSTON: Noen som husker Laurits Listadvollen? Bildet til venstre er tatt under bygginga av jernbaneundergangen, ved Breivegsbrua, der Listadvollen var arbeidsformann. (Avisutklipp Dagningen, 30. september 1955.) Knut...
Frøningar på kvalfangst
"Nå tullar du, Per!" Neida, eg tullar ikkje." PER OTTESEN: Det er rart kor fort vi gløymer. Da eg fortalde at eg skulle skrive ein artikkel om alle frøningane som jobba som kvalfangarar og sjøfolk i tida etter krigen, rista dei fleste på hovudet. Nokre lo:...
Da Ole Brandvold fikk en Hamarbil etter seg
Og Veslebrunen måtte drepes straks AFTENPOSTEN 22.8. 1919: Forrige søndag kjørte en Hamarbil opover den bratte bygdeveien i Sødorp. Kommet op i høide med skolegaardene, var bilen stanset, og for at den ikke skulde gaa baglængs nedover de bratte bakkerne igjen, havde...
Måndagsæinne tolte ikkje å bli vaska
Litt av ein kvinnelagnad ODD JAN SKRIUBAKKEN: Måndagsæinne kom til Ospesletta i 1890-åra ein gong. Det eigentlege namnet hennar var Anne Hansdotter. Ho var født uppi Kjorstadkroka, i 1865 budde ho hos bror sin i "Nystuen". Anne var ikkje gift, ho måtte livberge seg...
Litt av ein skuleveg
Storlykkjejentene gjekk ni vêrharde km kvar veg JOHAN DALSEG OG EINAR ROLVSBAKKEN: Ein gong Rolfskarane, Alfred og Einar, skulle kjøre ved frå Søre-Dalen, kom dei ut for skikkeleg snøstorm. Oppe på Breislaå møtte dei høykjørarar som hadde tenkt seg til Jensås etter...
Kjensler av tonene som har vore spelt
Utstilling med bilete og lyd på Ringebu prestegard Iver Storodden (1842-1924) frå Sorperoa i Nord-Fron var gardbrukar, skreddar og namnspurd spelemann i si tid, og til dans var springleikane dei gjevaste. Eit nytt utstillingsprosjekt blir presentert i Ringebu...
Med koffert på ryggen
Mathias Kvikstadhagen holdt liv i kramkaryrket UKJENT AVIS 1964: Før den siste krigen var det fullt av kramkarer eller kofferthandlere utover bygdene. Den store arbeidsledigheten som da rådde, var årsaken. Mange arbeidsløse tydde til kramkaryrket som siste utvei til å...
-Det innerste i menneskjesjela
Eit godt program frå NRK med Oddvar Nygaard 100-årsfesten for Oddvar Nygaard er over, og her er han: -Musikken må gi seg uttrykk frå det innerste i menneskjesjela, ellers blir det berre apekattmusikk, der dei kopierer, seier Oddvar Nygaard i dette programmnet frå NRK,...
– Far min var slavedrivar
Leif Melgaard - ein frøning som ragar høgt i kunsthistoria Mange som har studert Leif Melgaard sine arbeid som treskjerar, meiner at han ville vore betre kjend om han hadde vore villig til å selgje meir og ha fleire utstillingar, for han kunne måle seg med det...
Theodor Caspari – ein diktar i Fron
Skåbu og Espedalens diktar skapte uttrykket ”Jotunheimens forgård” RASMUS STAURI: Ein diktar som knappast er omskrive i litteraturhistoriene, men som såg på Fron som sin andre heimplass, trengst å bli vekt til live att og bli lesen. Theodor Caspari skreiv 25 bøker i...
Frøningen som slo the Beatles
Fest for Oddvar Nygaard laurdag 7. september på Rudi gard RASMUS STAURI: I 2019 er det 100 år sidan trekkspelaren Oddvar Nygaard vart fødd. Oddvar budde i Sør-Fron heile livet. Etter tidlege år som konsert-trekkspelar slo Oddvar i gjennom med eigen kvartett i...
Nordover for å berge livet
Tre gutter fra Flåtå gikk 30 mil over Dovre i 1832 - en utrolig livsvilje HANS OLAV LØKKEN: Vi skriver året 1832. Tre smårollinger har forlatt Fron, brødrene Ola (6) og Torgeir (9), samt Tjøstolv (9) fra blant annet husmannsplassen Tofteflaten under Tofte - vel...
I Russland ligg risengryna som snogføinne
Trudde mange i Fron fyrst på 1830-tallet - og la avgarde P. TH. AASMUNDSTAD: Folket i delar av Russland er heilt utdøydd, og gardane står att med fullt stell, men folketome. Det ryktast i Fron fyrst på 1830-talet. Tie nå, bon, dess døkk kjem åt Russland, ska døkk få...
Omgangsskolen i Skåbu og lærar Torger T. Risdal
OLE CHRISTIAN RISDAL: Torger T. Risdal frå Skåbu tente læraryrket i nesten 50 år. Frå 1872-1919 hadde han ansvaret for opplæringa i to skolekrinsar. På den tida var det såkalla omgangsskole, der ungane rullerte skolegangen frå gard til gard. Skåbu fekk ikkje eige...
Starten: 500 kr for en lastebil
Det ble Frya Bil, Frya Grustak og Frya Leir ASBJØRN RINGEN: I 1954 lånte Kåre Skar 8000 kroner i Sør-Fron Sparebank. Han satte Nysted, Toftsetra og Djupdalen i pant. Pengene brukte han til ny lastebil. – Jeg husker det godt, forteller Polmar Skar, som seinere utviklet...
Da Kari Hågå vart borte
Innteke frå setra i Fiskdalen IVAR KLEIVEN: I Nestugun Hågå vart eine dattera på garden innteke frå setra deira i Fiskdalen. Ho var berre svært ung den gongen og var underbudeie om somaren. Det leid på hausten, så molta tok til å bli gjord, og så var det ein dag båe...
På Steig voks det opp sterke folk
Historia om kongsgarden i Fron EIVIND LUTHEN: Litt attendetrekt på eit høgdedrag ruver det gamle maktsenteret Steig over Hundorp. Ein gong fostra denne garden ein konge, og garden gav også landet ei dronning. I fleire hundreår spelte Steig ei viktig rolle i norsk...
Overtrette byboere blir friske i Fron!
Men febersyke mennesker bør holde seg borte fra høyfjellet JOHAN SØRENSEN 1905: Efter en syv måneders jakt helt ned til Egypt kom jeg meg mere død enn levende hjem til Norge, - og livnede opp igjen på Toftesæter-kjølen - det fjellplatå i Gudbrandsdalen hvor nu en...
Frå Kvikne til Lillehammer i 1849
Når folk drog heim att, hadde mange fått fylt på brennevinsdunkane sine PER ÅSMUNDSTAD d.e. (1839-1920): Å køyre frå Kvikne åt Vetlhåmår tok minst to dagar. Det var berre ein gang om året vi gjorde bytur. Det var i mars. Vi køyrde nedpå isen synnafor Harpebrua og fòr...
Vis-Knut spådde rett
Dette er den suverent mest lesne saka på heimesida til Fron historielag - av ein eller annan grunn. Ho vart publisert først gong i januar 2014. Så langt i juni 2019 er det 4223 som har klikka på ho. Nokon som kan forklare kvifor? Her er samlesida for alle sakene om...
Den alltid blide Pål i Kjørkjestuggu
Hadde jobben med å pumpe luft til orgelet i kjørkja Godt døme på at mange skriv lokalhistorie på Facebook. Egil Stakston spør om nokon "har noen historier eller bilde av den alltid blide Pål i Kjørkjestuggu. Med sin karakteristiske framoverlent gyngende gange med...
– Ikke snakk om en seng på hver
Da Mathea Tofte fylte 90 år GogLT 27.9. 1978: - Folk hadde mer omgang med hverandre før i tiden - og de var mer fornøyde. Det var tyle å være ung den gangen. Vi måtte nok slite, men vi syntes vi hadde det bra likevel, sier Mathea Tofte på Hundorp til G og LT og...
Blir det eit tårn for Christoffer Stixrud?
Nord-Fron kommune vil gje dispensasjon til å bygge Stixrudtårnet i Sødorp. Kven var han, denne målaren som brukte dei fyrste krigsåra til å byggje nybrotet Temorka øvst i Sødorp? Det fortel Jon Steihaugen i ein artikkel i Fronsbygdin 2005: JON STEINHAUGEN: Dei...
Han måtte nærmest gi fra seg grisene
Kampen for slakterisamvirket ERIK SØNSTELIE OG CHRISTIAN LO: Det er i de harde 30-årene: Iver Lo er reist til Kjøtthallen i Oslo med slakt. Det er mange selgere, mange dyr. Støy, ståk og handel. Men gårdbrukerne, som er kommet fra mange kanter av Østlandet, er...
Siste sesong på Veidarvon
Ei historie med undertoner JAN JOHNSGAARD i UKJENT AVIS 24. JULI 1976: - Nå gir jeg meg. Jeg er blitt 72 år og er så skrøpelig til bens at jeg må bruke krykker, så dette blir min siste sesong, sier Annie Balchen på Veidarvon Seterstue på Toftsetra ved Peer Gynt-vegen...
– På Veikle likte eg meg kjempegodt!
Gudrun Lunde - to kvinnealdrar i omsorg for eldre KJARTAN RUSET I KYRKJEBLAD FOR NORD-FRON nr 3 2016: Gudrun Lunde hadde sommarjobb på aldersheimen på Veikle i Kvam sommaren 1952. Hausten 1953 vart ho fast tilsett, som fjortenåring. I 1962 flytte ho med til...
Med fela tryller han fram hulder og troll
Møt Redvald Fjellhammer i Brennstugu GUNNAR TORE LARSEN I DAGNINGEN 19.10.1974: - Det er nok de underjordiske som har komponert den. Døm er svære i musikken, når døm først setter i gang. De siste tonene av Hulderdansen sitter igjen i veggene til den knapt åtte...
Sigurd Haraldseid, skule-, mål- og motstandsmann
Foredrag i Gammelbanken 24. april kl 19 Onsdag 24. april kl 19.00 vil sonen Olav Haraldseid fortelja om den allsidige livshistoria til denne aktive mannen. Møtet vil vera i Gammelbanken på Vinstra. På møtet blir det også litt allsong og musikkinnslag ved medlemar frå...
Draumen om eit band som skulle rocke på kav døl
Historia om Baksia, som ikkje la skjul på kvar dei kom frå TROND HALLE: Beatlesfilmen A hard days night gjekk på Folkets hus på Harpefoss. Det gjekk både varmt og kaldt nedover ryggen på meg, der eg sat på første rad. Frå da av var eg frelst. Denne musikken vart ein...
Nei til pepper og laubærblad i rakefisk!
Møt spesialisten Timann Heide fra Skåbu 13. aug. 2007 har forfatteren John Erik Riley et innlegg i Aftenposten. Det å lese om Timann Heide i Skåbu har satt tankene i gang: I skrivende stund befinner jeg meg i Espedalen i Sør-Fron, og familien lever et relativt vanlig...
