I dag, 27. januar, er den internasjonale holocaust-dagen. Eit lite kjend kapittel i krigshistoria i Midtdalen er da holocaust kom til Fron, i november 1942. Men ei historie er etter kvart kjent, historia om Karpol-familien, som budde på småbruket Skurdalsbrenna i...
Hvor mange kalverumper mellom himmel og jord?
IVAR KLEIVEN: Lars Dalshaugen var ein dugeleg og gløgg skyttar, stor, staut og røssleg. Han hadde ord på seg for å ha svarteboka og kunne kverve synet på folk. Somme sa han hadde tatt alterbrødet ut av munnen og skote gjennom det. Lars Dalshaugen var skomakar og dreiv...
Allernaadigste Konge, hav medlidenhed med os!
OLA MORKEN: Angående sunnhetstilstanden i Fron i gamle dager, kom jeg over følgende, satt sammen av flere brev i det Danske Kanselli, fra mai 1773, der flere "med Venerisk Sygdom befængte", søker om fri kur på Salvation Huuset i Christiania: Vi undertegnede fattige...
Levva livet
HANS PETTER KLEIVEN: Når far slaktet høner, var det alltid spennende. Hvem av de hodeløse hønene ville flakse lengst? Det var kakling og flaksing inne i hønsegården før den rette høna ble fanget. Leven var det til øksa traff hønsehalsen og satt i hoggestabben. Det var...
-Folk sa jeg var gal
http://www.youtube.com/watch?v=BcydXbgx9lg Vi la ut tv-programmet om Ragnvald Krogenæs og møbelfabrikken i Skåbu her på sida 4. januar i ein nokså skrøpeleg versjon. Denne er betre. Musikk og bilde hakkar litt, og det er frå svart/kvitt-tida, men triveleg er det like...
Livet i ei lita bygd
1.klasse studiespesialiserande line (1STB) på Vinstra vidaregåande skule fekk som siste stiloppgåve våren 2013 å skrive ein tekst med emne frå lokalhistoria. Her er Gunhild Eide Myhre frå Kvam: GUNHILD EIDE MYHRE: Å vekse opp i ei lita bygd har hatt både fordelar og...
Den årlige julegaven
Ulvei trollkjerring
IVAR KLEIVEN: I Skuthella ovanfor Kjorstad budde det eit jutulkvinnfolk i utgamal tid, før St Olav kom og innførde kristendomen her i dalen. Ho kallast Ulvei, og da det vart bygd kyrkje på Fron og kyrkjeklokkene bar til å ljome utover bygda, vart ho Ulvei så sint, at...
Segner om Vis-Knut
Tidleg på 1930-talet samla elevar ved Skåbu skule inn segner. Som takk. Grosserar og generalkonsul Nils Tønder Bull frå Oslo kjøpte Fjellheim i Skåbu i 1930. Han tok i bruk plassen som feriestad og vart svært interressert i Skåbu. Han gav mellom anna døypefonten da...
Historia om et slott
CARL HENRIK GRØNDAHL: På Fron vestfjell, med utsikt over Øyangen, ligger en diger tømmerbygning. Et eventyrslott. Som så mange slott var det til glede først, og så til bry og bekymring. Bygget av oljemannen Georg von Krogh, overtatt av den gåtefulle gründeren Israel...
Boka om Tor Sæthersmoen
Nå er ho her, boka om motstandsmannen, forretningsmannen, friluftsmannen og familiemannen Tor Sæthersmoen. Saman med forfattaren Ole Chr. Risdal signerer han boka i dag på Libris, Vinstra. Ole Chr. Risdal fortel i forordet: I 2013 hadde jeg tenkt å skrive en artikkel...
Harald Rudi
RASMUS STAURI: Harald Rudi døydde 5.12.2014. Han var ein velkjent mann, ikkje berre i Fron. Han vart vel 75 år og hadde vore sjuk ei tid. Harald Rudi hadde arbeidslivet sitt i skuleverket og var fram til pensjonsalder tilsett ved Sødorp skule. Harald skreiv to...
Husmannsguten som berga Veikle
IVAR KLEIVEN: Knut Veikle var ein husmannsgut frå ein plass under Kjørøm som heitte Gamelsletta. Da han nådde soldatåra, var han ein kar som heldt sine 3 alner på høgd, framifrå velvaksen og ein utskjølt staut og vakker ungdom, og derfor vart han skrive til...
En gjestfri enke på Vik
OLA MORKEN kommentar til De er ikke uhøflige på Oden: Det kan synes som om de offisielle skyss-stasjonene på 1800 tallet ikke var særlig turistvennlige i forhold til dagens overnattingssteder. Privat derimot kunne oppvartningen være kostelig, som her i Kvam. 14 år...
Utukt på fjøset
RAGNAR ØVRELID: Tenarane låg i fjøset. Det var skikken frå gammalt av i Fron. Sokneprest Schiøth meiner at det er ein skammeleg uskikk at bøndene lar "såvel drenge som piger" ligge i fjøsa. Dette fører til stor "lettferdighed". Jenter og gutar er knapt 15-16 år før...
-Har alltid vore strid om skulen
Artikkelforfattar Olav Bratland vart vigd spesiell plass under lanseringa av Fronsbygdin 2014, skriv Dølen. Han var lærar på Vinstra vidaregåande skule i 41 år og har skrivi om sitt liv ved skulen. -Eg har vore her veldig lenge, nokon trur at eg alltid har vore her,...
Bratland og Odenrud
http://youtu.be/A2Qg6oylEdI Historiene om ein skule og om ein mann. Sjå Gard Espeland fortelje om Olav Bratlands artikkel om Vinstra vidaregåande skule og Hans Odenruds forteljing om ein mann med ein latter som skremde ungar. Den tredje av i alt seks videoar om...
Halvdan Krag – ein mangslungen kar
Mange vaksne frøningar hugsar Halvdan Krag, som levde mellom 1901 og 1976. Han bygde båtar, han teikna og produserte prefabrikerte hus. Han var ein mann med humor, sjølvironi og rike poetiske evner. Han var hundre prosent frøning, men etternamnet fortel om utabygds...
Storfremmon i Kvam
[youtube=http://youtu.be/zTPZOQ55U9o] Alle som reiser gjennom Gudbrandsdalen, må innom Kvam sentrum anten dei vil det eller ei. Slik har det støtt vore. Men om få år og i all overskodeleg framtid blir heimbygda mi liggjande utanom storvegen, nesten som i ei bakevje,...
Frøninger på briggen ”Atalanta” i 1865
OLA MORKEN: Den amerikanske borgerkrigen mellom Nordstatene og de konfødererte Sørstatene i 1861-1865 satte en midlertidig stopper på den gryende utvandringen til Amerika fra Fron. I perioden 1860 til 1863 ser det ut til at kun et par personer fra Fron meldte...
Eliten i Fron
RAGNAR ØVRELID: Eit bondearistokrati utvikla seg i bygda i førstninga av 1700-åra, både økonomisk og sosialt. Særleg sør i hovudsoknet vart det mange storgardar. Men vi kan også spore den same typen av elitedanning i Sødorp, kring dei gamle gardane i Ruste, i Kvikne...
Fronsbøndene slo hardt til
RAGNAR ØVRELID: I 736 stod Jens Hansen Bråten for retten på Kjorstad tingstue. Han hadde stole ein hest. Med denne hadde han ridd omkring i grannebygdene og fått med seg ei gryte, noko mjøl og ein del pengar. Sidan hadde han ein gong rømt frå fengselet....
Monument i Fron: Olavshaugen på Hundorp
Den sentrale gravhaugen på Hundorp har hatt fleire namn. Etter 1907 har namnet «Olavshaugen» vore mest brukt. På 1800-talet vart haugen kalla «Gudbrandshaugen». Namnet «Langjordshaugen» er også kjent, men har ikkje vore brukt i nyare tid. Ingen veit kven eller kva som...
Tor Øyen og svartboka
FJORDE KLASSE SKÅBU SKULE 1934?: Det er ikkje lenge sidan han levde, han var nokre og nitti år den vinteren då bestemor tente der. Han hadde fått tak i svartboka, og henne var det berre så vidt han vart kvitt. Ein gong brende han henne, men ho kom att likevel. Men så...
Kongen tala utur huggu’e
HANS PETTER KLEIVEN: Før påske i 1946 vart det kjent at kongefamilien ville feire påska i hytta si i Sikkilsdalen. Det vart ôg kjent at kongefamilien ville koma med nattoget til Vinstra og palmelaurdagen gå frå stasjonen til Amundsens Hotell, der dei skulle eta...
Kan noen hjelpe?
RUTH GAUSTAD: Henvender meg til Fron historielag med et spørsmål som har tilknytning til Fron. Løytnant Johan Høyer, f. 1827 var i Det Fronske kompanie. Han får 03.12.1860 en sønn med Berte Hansdatter Stenbakken fra Svatsum. Gutten får navnet Peter, og i folketelling...
Gausdalskjempane gjekk ut av leiken med skam
IVAR KLEIVEN: Amund Liltjem frå Kvam var ein overlag godkar, velvaksen, før og hardsett. Han fekk gifta si frå Jefse i Gausdal, og der på garden stod gjestbodet deira ôg. I desse tidene var det ofte det kunne gå noko vilt til i gjestboda, for det var støtt god råd på...
Hans Petter Kleiven såg kva dette kunne bli
RAGNAR ØVRELID: Til å begynne med var Per Gynt-stemnet lauseleg organisert. Det var utgått frå reiselivslaget og turistkontoret på Vinstra, ei sjølvvald nemnd. Dei etablerte seg i 1966 med tanke på eit stemne året etter hundreårsminnet for Ibsens Peer Gynt. Dei var...
Var Per Gynt svensk?
IVAR KLEIVEN: Det er nok heilt visst at Per Gynt har vore brukar og budd på Nordigard Hågå på Sødorp, men noko sikkert om tida og livssoga hans er det vanskeleg å få tak i. Og korleis Gynt-namnet er lagt på han, er det heller ikkje noko å få veta om, kanskje er det et...
Gålå handel
ASBJØRN RINGEN: Anne Sofie Wadahl Nord og Per Nord har drevet Gålå handel i 30 år. En ekspansiv virksomhet. Det startet i 1959, da Asbjørn Wadahl bygde en hytte, der han ville prøve seg med fjell-butikk. Dagens lokaler på nærmere 1000 kvm. representerer mange...
Odd Kjorstad – ein sterk personlegdom
RASMUS STAURI: Odd Kjorstad frå Harpefoss døydde på Sørheim omsorgsenter i Sør-Fron 3. juli. Han vart vel 95 år og fekk eit langt og innhaldsrikt liv. Han arbeidde som lærar i fleire skuleslag, og den lengste arbeidstida fekk han som lærar ved Ringebu folkehøgskule,...
Spelemennene Jehans Knuta og Amund Grisibu
RASMUS STAURI: Høyr Sør-Fron spelemannslag med en vals i tradisjon etter Jehans Knuta. Vil minnet om dei gamle spelemennene i bygdene bli gløymt i vår hektiske og travle tid? Dei er fargeklattar i eit samfunn der anglo-amerikansk kultur svevar over og inn i hovuda...
Bjerkebæk – heimen til Sigrid Undset frå Kvam og Sør-Fron
MARIT HOSAR OG KJELL MARIUS MATHISEN: I dag er heimen til Sigrid Undset gjort om til museum, og er ein stor attraksjon i distriktet. Korleis gjekk det til at diktarheimen Bjerkebæk fekk hus frå Fron? Denne artikkelen gir svara. I 1919 var Sigrid Undset Svarstad ein...
Då Erek Skreddarstugun mista hovudet
FJORDE KLASSE SKÅBU SKULE 193?: Det var ein gong kjerringa åt 'om Erek Skreddarstugun stod og stampa graut. Då vart ho så sint at ho slo til mannen sin i hovudet med sleiva så det trilla burtetter golvet og under benken. Ho vart redd og flaug burti smia åt far hans....
Ein snau kar frå Heidal og kjerringa med synåla
FJORDE KLASSE SKÅBU SKULE 193?: Det var ein gong ein mann, ein snau fekar frå Heidal, som dreiv på med å setja op eit gjerde. So kom det bortåt honom ein mann med raudt hår og spurde: "Var du ikkje med då Vår-Herre skifta ut håret, du då?" "Jau," svara den snaude,...
Det første Peer Gynt-stemnet
RAGNAR ØVRELID: Når Pål Kluften fekk idéen til Per Gynt-stemnet i 1928 veit vi ikkje. Men han hadde lenge interessserte seg for segner og lokale tradisjonar om Per Gynt, og hadde skrive om det i Oslo-avisene. Kluften var ein god ven av forfattaren Johan Bojer og fekk...
Skrivaren i grana
FJORDE KLASSE SKÅBU SKULE 193?: Anne Rykhus var ein gong hos skrivaren, og ho spurde han: "Hengjer det seg eit menneskje kvar veke?" Då vart skrivaren sint og svara: "Du tull-Guri, du æ! Du skuld sjølv vore hengt i den store grana utafor her." "Gud nåde deg, du kjem...
Slektsbøker i Fron
Det er skrive mange og gode slektsbøker i Fron. Her på heimesida til Fron historielag bør det vera oversikt over dei. Hjelp oss, så denne lista blir så fullstendig som mogleg. Send bilde av framsida og kort samandrag av boka samt om og kor ho er å få tak i – til...
Arnfinn Engen er død
RASMUS STAURI: Det kom svært uventa at Arnfinn Engen (1944-2014) brått gjekk ut av tida. Alle som er interessert i lokalhistorie og kulturhistoria i Gudbrandsdalsdalen, har vorte mykje fattigare. Han hadde også fleire viktige verv i organisasjonslivet, og var i det...
Vis-Knut og ulla
FJORDE KLASSE SKÅBU SKULE 193?: Det var eingong ei kjerring som spurde han Vis-Knut etter noko, og ho tok med seg noko ull til han. Men som ho kom på vegen eit stykke, tykte ho at ho hadde teke med seg for mykje. Og så gøymde ho att noko under ei gran. Men då ho kom...
Vis-Knut i lauvskogen
FJORDE KLASSE SKÅBU SKULE 193?: Ein gong Vis-Knut var i lauvskogen, tok det til å stridregne, og då tok han ein lauvkjørv som han skulde halde over seg. Men han sleit seg frå han . "Eg fekk nok ikkje da denne hell eg," skulde han ha sagt.
Vis-Knut: Slik vart han vis
FJORDE KLASSE SKÅBU SKULE 193?: Han Vis-Knut tok til å få visdomen sin ein gong han skulde til kyrkja. Han gjekk til grannegarden dagen fyrr, og der var han natta over, og om morgonen då han skulde til kyrkja tok han beinast gjenom åker og eng, men det syntest ikkje...
Segner som takk
OLE CHRISTIAN RISDAL: Grosserar Tønder Bull frå Oslo kjøpte Fjellheim i Skåbu omkring 1920. Han tok i bruk plassen som feriestad og vart svært interressert i Skåbu. Han gav mellom anna døypefonten da bygda fekk eigen kyrkje i 1927, og han kjøpte inn ein del utstyr til...
16 korntønner fra Steig
ASBJØRN RINGEN: Behovet for fattighjelp var skrikende, evnen til å betale var liten. I 1774 døde Anne Iversdatter Steig, og hun testamenterte 49 riksdaler til de fattige. Hun var kone på storgarden Steig, og visste at mange i bygda levde under helt andre vilkår enn...
Fråversgrunnar: mangel på mat eller klede
ANDERS NUSTAD: I Ruste Skoledistrikt var det tre roder, søndre, midtre og nordre. ”Skole skulle holdes 21 Uger aarlig”. Omgangsskulen flytta frå gard til gard med ei veke på kvar stad. Dei største gardane hadde skuleplikt ei veke kvart år, dei middelstore ei veke...
Det vart ein annan dans borti Lia
TORDIS IRENE FOSSE: I 1953 kom ho Målfrid Vik frå Østfold. Ho var den friskaste innflyttarpusten ein kunne tenkje seg, ein virvelvind. Ho var ung og rund og sette i gang med alt: Ho var med i songkor og amatørteater, studiering i husmorlaget og fekk i sving ein...
Dokkalykkja
TOR LARSEN: For oss gutar som voks opp i Sorperoa på 60- og 70-talet var lykkjefotballen ein del av oppveksten. Der vart grunnlaget for livslange vennskap lagt, og ein og annan brukbar fotballsparkar vart det av sume også. I Sorperoa var «drømmenes teater»...
Kvam smie og mekaniske verksted
ASBJØRN RINGEN: Ottar Tungen, selvlært mekaniker og rørlegger med røtter på baksida i Kvikne, kom til Kvam i 1936. Han var 28 år gammel og hadde jobbet noen år i verkstedet til Thorsheim på Vinstra. Han begynte hos Smestad & Sætre som mekaniker, med ansvar for å...
Husmannsguten frå Kvikne som skar brennevinsdonken
IVAR KLEIVEN: Ein husmannsgut frå Fron kom til å vinne seg eit bra namn som treskjerar og bilethoggar. Han heitte Ola Jakopsson Laulo og er fødd på ein plass Espe under Vistad i Kvikne. Far hans døde da Ola var 8 år, og mora må ha reist til Oslo og slite seg igjennom...
Kreative bureisarar i Skåbu
OLE CHRISTIAN RISDAL: Statens støtte til nydyrking og bureising i dei harde 1920 og -30 åra er kanskje eit av dei viktigaste distriktspolitiske vedtaka som nokon gong er gjort. På landsbasis vart det bygt opp over 10 000 bruk i denne perioden. Berre i Skåbu vart det...
Ta med deg kobjelde
PER ÅSMUNDSTAD: Embjørg Tøftehaugen utvandra til Amerika i 1869, og ho kjem med gode råd til syster si om korleis ho skal bu seg på reisa over havet: Du skal have med deg et og andet av dine småsaker du har, vist du kommer til å reise, såsom din morter og kobjelde og...
Heia jødene
Israel Krupp er på plakaten når Jødisk Museum i Oslo markerer de 200 årene med norsk selvstendighet med en utstilling. Det er han som bryter målsnora. Israel Krupp skapte mye i Fron. Frøning ble han kanskje aldri, men han hadde fabrikk i Lia og hus og gard på Tofte....
Ta ut blod av trollkjerringa når ho blir brent
IVAR KLEIVEN: Ei trollkjerring var brent på den plassen som vart kalla Båle. Da dei følgde ho til rettarstaden, batt dei for augo hennar, for dei ottast for at ho kunne ha makt til å gjere olykke med dei vonde augo sine. Og da ho skulle rettast og dei løyste frå augo...
Sankt Olav og ormen
IVAR KLEIVEN: Da Sankt Olav kristna dalen og kom til Fron etter slaget på Breden, fór han på vestsida gjennom Ruste og heldt rast på Bø. Somme seier det var på Lomoen. Kongen og mannskapet kvilte og åt under bar himmel, og mens dei reidde opp maten, kom det rennande...
Men kva med dei som slost i 1814?
CARL HENRIK GRØNDAHL: Dei fekk rikt med godord i dag, eidsvollsmennene. Vel og bra. Men kvifor tillet vi oss å gjøyme at i månadene som fulgte etter 17. mai 1814, blødde og døydde mange unge norske menn for at grunnlova skulle overleve? Og mange av dei var frå Fron....
Om Breiveg-slekta
WENCHE BREDEVEIEN: Interesse for slekt har eg nok arva etter bessmor. Eg har samla slektsopplysninger i mange år, og etter eg vart førtidspensjonist, aksellerte interessa og disponibel tid, og dette arbeidet resulterte i SLEKTERS GANG, Breiveg-slekta frå Sør-Fron. Og...
Dei fann kvarandre etter Svartedauen
IVAR KLEIVEN: Svartedauen sopte det folketomt både i Kvikne og Skåbu. Berre eit einaste menneske levde att etter sotten, og det var ein ung gut frå Megard i Skåbu. Han tok på vidda og ville leite etter folk som var i live, gjekk over fjellet og kom til Slette i Heidal...
Karl Johan i Fronskyrkja
IVAR KLEIVEN: Da Karl Johan var kront i domkyrkja i Nidaros om hausten 1818, reiste han over Dovrefjell og gjennom Gudbrandsdalen på attendeferda. Da han kom til Fron, stana han for å sjå på Fronskyrkja, som den tida var rekna for ei av dei sværaste landskyrkjene. Det...
1814: Ei luve med breitt sølvband
IVAR KLEIVEN: Hallvor Båssån frå Kvam var òg med i skansen ved Onstadsundet, og han prata om kor kvasst dei skaut med dei to kanonane ved Langeneset: "Dæ va som ner tu tryskare held vanleg tustslag", sa han. Da svenskane drog seg attende, fekk Hallvor hug til å sjå...
1814: Tok hovudet av ein svensk løytnant
IVAR KLEIVEN: Endeleg nådde vi året 1814, og siste ufredskula med dei gamle grannane våre attafor kjølen braut laus. Alt var som å stire inn i svarte vonløysa: ein mannsterk fiende med stormaktene bak seg, mens i Noreg var det uår, matløyse og eit øydelagd...
Ei innestengd bok?
CARL HENRIK GRØNDAHL: Dei fleste har hørt om Ivar Kleiven og det nybrottsarbeidet han gjorde, da han skreiv det grundige lokalhistoriske verket Fronsbygdin, som kom i 1930. Men kor mange har lese boka? Han skriv godt og levande, Ivar Kleiven, men han skriv med ”ånda...
Vart skoten da ho skulle hente meir klede
RAGNAR ØVRELID: Tre sivile bygdefolk vart drepne i kampane i Kvam i april 1940. Den første var ein danske, Søren Sørensen, som budde på Svarthaugen. Han såg at garden tok til å brenne og la på sprang nedover for å redde grisane. Etter kampane fann dei han ved...
Sprenginga av Kvamsporten var mislukka
RAGNAR ØVRELID: Nordmenn og britar klarte ikkje å stanse den tyske frammarsjen ved Kvamsporten. Den planlagde fjellsprenginga av Kvamsporten fylte området med støv og røyk, men var mislukka. Desutan bar framleis isen på elva mange stader. Nå stod tyskarane i Kvam. og...
Bombemålet på Tofte
RAGNAR ØVRELID: I aprildagane i 1940 danna det seg etter kvart segner i Fron om det som skulle ha hendt her. Kong Haakon og heile regjeringa skulle ha vore på Tofte. Gullet frå Norges Bank skulle ha vore på folkehøgskulen på Hundorp. Men det som skjedde, var dette:...
Tyske fallskjermtroppar over Fron?
RAGNAR ØVRELID: Mange i Fron var tidleg oppe 9. april 1940. Dei som slo på radioen om morgonen, fekk ikkje inn det vanlege programmet. Dei høyrde berre pausesignalet. Lærar Ringdal i Kvam mintest dette som eit varsel om at noko heldt på å skje. Så kom...
Calle Jularbo på Vinstra
HARALD RUDI: Dersom minnet er rett, var det i 1952 at den svenske gamaldanskongen Calle Jularbo turnerte i Gudbrandsdalen fyrste gongen. Som rimeleg var stoppa kvartetten for å underhalde på Vinstra. Dette var heller sjeldan kost den gongen, og det vart fortalt at det...
50-årskonfirmantar i 2014
Desse ungdomane er 50-årskonfirmasjonsjubilantar i 2014. Bildet er frå Sør-Fron ungdomsskule våren 1963.
Bjørnstjerne hilser Kjetils OL-gull
Men vort motige flag flyver længre idag!
Velnøgd frøning
Med glede kan Fron historielag i dag bringe til torgs bilde av ein velfødd og velnøgd frøning av ukjend opphav. Ser ut til å leve godt med 4. plassen til Kjetil Jansrud. Her ligg det eit liv og ein lagnad på ein skinnfell...
Minstepensjonist
Da Toline Hovemoen var 89 år i 1947, hadde ho kr 0 i formue og kr 516 i inntekt. Det tilsvarar kr 9 495 i dag. Ho hadde i alle fall trygd. Minstepensjonistane har litt meir i dag. Velstandsauka har vore ikkje så reint liten. (Skattsedel frå Magnhild...
Folk har vorte dømd for utukt i Vågå før òg
I 1936 vart Ragnvald Skrede dømd til tre års fengsel for utukt mot tre mindreårige jenter i Vågå. Han var lærar. Biografane til Skrede, Otto Hageberg og Egil Ulateig, meiner at dette var justismord. I boka Korsfestelsen. Historien om Ragnvald Skrede og Vågå (2003)...
Han hjelpte Peer finne frøningen i seg
RASMUS STAURI: Gunnar Jenshus hjelpte Peer Gynt til å finne att frøningen i seg. Utan dette nybrottsarbeidet er det nok meir tvilsamt om vårt nasjonaldrama fekk kle seg i bygdemålet under Peer Gynt-stemnet. Fronsmålet og folkeleg språkbruk fekk prestisje. Gunnar...
Aldri ser du fagrar´ stelle
Ein dag gøymd i fortids skodde våre ættefedrar nådde denne vakre grend og dal Det er skrive mange bygdesongar i kjærleik til bygder og grender i Nord- og Sør-Fron. Somme av dei er velkjende og blir brukte ein heil del, medan andre lever mellom bokpermane eller i folks...
Israel Krupp selger til Jern og Metall
ARNE HERNÆS: Israel Krupp etablerte konfeksjonsfabrikken Hera på Hundorp først på 1950 tallet og drev godt de første årene. Krupp hadde både egenkapital og en god forretning i Oslo, som gjorde at etableringen med både støvsuger- og konfeksjonsfabrikk fikk en god...
-Pigen vil klænge sig ind paa mig, det er Saken
RASMUS STAURI: Der folk møtest, blir det også historier. Året er 1931. Eit lite notat frå Knut Hamsun ligg i brevsamlinga på Gudbrandsdal folkehøgskule. Det fortel mykje om diktaren Knut Hamsun – ikkje lite nevrotisk i karakteren. Bakgrunnen er denne. Bestemor mi,...
Kanskje kommer kongen
16. juni 1958 reiste Kong Olav fra Skaugum i bilkortesje til Trondheim for å signes i Nidarosdomen.17. juni gikk turen gjennom Fron. Kongen var kledd i generalsuniform, satt i åpen bil og var ledsaget av prinsesse Astrid. 52 år tidligere gjorde han samme reise med...
Å gå med klufta
EIVIND HOLEN: Klufta, eller ønskekvisten, har vore mykje omdiskutert. Mange oppfattar vel klufta som rein humbug. Sikkert er det at mye vatn har vorte funne i bygdene våre med dette hjelpemidlet. Det eg såg og opplevde heime i Holen, er på mange måtar så merkeleg at...
Rønnaug Sagboden
[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=X8OgM4tLBpc] Bakkestugu i Skåbu var den siste husmannsplassen i Nord-Fron. Her levde Rønnaug Sagboden aleine halve livet sitt. Per Ottesen skreiv ein artikkel om ho i Fronsbygdin 2011. I 1992 var ho å sjå på Norge Rundt.
Indersten, hans kone og barn
Den store dugnaden
CARL HENRIK GRØNDAHL: Ein kan seie mykje rart og sikkert mykje kritisk om Facebook. Men vi kan vel gå ut frå at noko Mark Zuckerberg ikkje tenkte på da han lanserte Facebook 20 år gammal i 2004, var at han gav lokalhistorisk faktainnsamling ei storarta gåve. Fjesboka...
Heidningane i Skåbu
OLE CHR. RISDAL I samband med innføringa av konfirmasjonen i 1736, vart det sett fart i leseopplæringa og folkeopplysninga i Noreg. Men det skulle gå lang tid før ein fekk omvendt alle heidningar. Det var som regel prestane som hadde denne utakksame oppgåva. Her i...
Mykje fyll og elendigheit?
http://youtu.be/KGfOBEjrunw Kvar vart det av totalafholdsforeningen Mjølner?
Historisk sus på historisk grunn
Ole Christian Risdal: Hundorp var eit naturleg val da professor Tore Pryser skulle halde foredrag om 1814. Her er det mange som har markert seg på ulike vis opp gjennom historia. Måndag kveld fekk vi høyre om gudbrandsdølar som på kvar sin måte markerte seg i samband...
Kva skjedde i Fron i 1814?
Måndag førstkommande, 9. desember kl 18.30, får du vite mykje om det på Dale-Gudbrands gard. Tore Pryser fortel om Oppland og 1814 med særskild vekt på hendingar i Midtdalen. Han har skrive boka 1814 i Oppland: Bønder, øvrighet og soldater, der han legg vekt på å sjå...
Ostebua som ble skole
CARL HENRIK GRØNDAHL: Sjølsagt var det galskap å bygge hotell oppå snaufjellet. Fire timer med hest og kjerre etter å ha blitt rodd over Lågen ved Hundorp. Men de nærmet seg femti, disse karene, var fulle av kraft og tro på framtida og så at jernbanen krøp seg...
Sverre Brenden og kodenamn ”Achilles”
PER ÅSMUNDSTAD: Det var ein stor dag for Sverre Brenden da han kom heim til Vinstra den 17. mai 1945, smålåten som han var, fekk dei ikkje mykje ut av han om alle strabasane han var igjennom. Han gjorde sitt som ei plikt mot landet og folket. Enkja hans, Gerd Ingrid,...
Da var det at det small
ANTON LILLESETER (frå heimesida til Heidal historielag): Det fannst - og finnst - menneskje som ein berre må beundre for eit ukueleg pågangsmot og evne til alltid å sjå det ljose i alle situasjonar. Eit slikt var Anders Lysgård. Han vil verta hugsa som ein av desse...
Sjå målerisamlinga på Hundorp
Den eineståande målerisamlinga av Ragnvald Einbu på Hundorp ligg nå her, på heimesida til Fron historielag. Måleria har fått nyskrivne forklarande tekster. Bakgrunnen for at desse måleria kom hit våren, sommaren og hausten 1924 var sentrale tankar i den tidlege...
Slekta frå Søre Kampesæter
GUNVOR SÆTHER BRÆKKE: Som etterkomar etter farfar Erland O. Sæther, fødd i søre Kampesæter i 1858, har eg nærast kjent eit ansvar for at historia om slekta, garden og hotellet ikkje må bli gløymd. Nå er det blitt bok. Med Sigmund Hernæs som lærar i storskulen i Skåbu...
Brent bankbok
ASBJØRN RINGEN: Sverre Sætre var en av mange kvamværer som ble husløse da kampene raste i slutten av april 1940. Huset han og familien leide av Oddmar Røssum, var av de 70 bygningene i Kvam som brant ned. I likhet med flere andre familier søkte de tilflukt på setra...
Krogenæs
Triveleg møte på Borg i Kvikne
Søndag var det kulturkveld på bygdemuseet Borg i Kvikne. Borg er eit hus etter folkehøgskolelæraren, lokalhistorikaren og nynorskmannen Olav T. Aasmundstad 1850-1925. Han testamenterte huset til det frilyndte ungdomslaget i bygda. I seinare tid vart det flytta frå...
Nords møbelfabrikk
Knut Kvidaland og Sør Fron kyrkje
RASMUS STAURI: Tidlegare sokneprest Knut Kvidaland i Sør-Fron døydde brått på ei tenestereise til Bangladesh nyleg. Les minneord. Han vart berre 52 år. Familien reiste frå Sør-Fron i 2009, men kom ofte attende til bygda på besøk. Knut og kona Berit og dei tre gutane...
Karl Engum
ASTRID GRENDSTAD: Hei. Flott side som Historielaget i Fron har. Mitt navn er Astrid Grendstad og bor ved Målsjøen i Klæbu. Min tippoldefar var Karl Engum, sønn av Johan Engum som kom til Hyttfossen Sagbruk i Klæbu en gang på 1880 tallet for å arbeide der. Han bygde...
Sprek kar!
Nokon som tar på seg slektskap til denne karen med grammofon og litt brennevin og meire til?
To ukjende frøningar i 1903
Jenter på folkehøgskule
Mange nye bilde frå Gudbrandsdal Folkehøgskule her.
Han mislikte seg blant frøningane
Mange frøningar vil hugse det store Holberg-jubileet i Sør-Fron i 1998. Ein markerte og feira at det var gått 300 år sidan diktaren Ludvig Holberg måtte reise frå prestegarden attende til Bergen. Her ser du skodespelar Frode Rasmussen som Holberg og sokneprest Knut...
Stemnepause
RAGNAR ØVRELID: Dei første Per Gynt-stemna i 1928 og 1932 var svært personavhengige. Dei kvilte for ein stor del på entusiasme, initiativ, kontaktnett og organiseringsevner hos Pål Kluften. Kanskje gikk han trøtt, kanskje hadde han ikkje tid og råd til å ofre seg for...
